Melek Ay

Kombucha

Kombu çayını ilk olarak 3 sene önce yabancı uyruklu bir arkadaşım bana anlatmıştı. Evde kolaylıkla yapılabilecek olan bu harika içeceği hazırlamak için ilk olarak bir adet kombu mantarına ihtiyacınız olacaktır. Ben bu mantarı çoğaltıp pazarlayan bir kişiden ücret karşılığı temin ettim.

Kombu mantarının diğer bir adı da SCOBY (symbiotic culture of bacteria and yeast) yani simbiyotik bakteri ve maya kültürü’dür.

Kombu çayını aşağıda tarihi, faydaları, kullanmaması gereken kişiler ve yapılışında dikkat edilecek noktalar ve yapılış şeklinde ele alalım.

Baştan söyleyeyim uzun bir yazı oldu, umarım keyif alırsınız.

Kombu Çayının Tarihi

1.Kombu’nun kayıtlara geçmiş ilk kullanımı, M.Ö. 221’de Çin İmparatoru Tsin Han’ın tedavi edilmesiyle başlamış ve ünlenmiştir. M.S. 414’te Koreli doktor Kombu, Japon İmparatoru İnkyo’yu tedavi etmek için bu çayı Japonya’ya getirtmiştir. Mantar çayının kullanımı; Rusya ve Avrupa’ya oradan da Amerika Kıtasına yayılmıştır. Koreli doktor Kombu’nun adı çaya konmuş ve Doktor Kombu’nun çayı anlamında KOMBUCHA adı verilmiştir.

2. Dünya Savaşından  sonra(1941-1945) Sovyetler Birliği’ndeki kanser vakaları yıldan yıla artış göstermişti. 1951’lerin başında, Rus Bilim Akademisi ve Moskova’daki Onkolojiksel Araştırma Enstitüsü farklı şehir ve bölgelerde kanser araştırmaları yapmaya, titiz bir ölçüm ve istatiksel verileri analiz yapmaya karar verdiler. Böyle yaparak bölgelerdeki popülasyonların tabiat ve çevresel şartları ile kanser vakalarının detaylarına daha yakından bakma şansları oldu. Bu yola bir nevi krimonolojiksel çalışma diyebiliriz. Bu çalışmalar patogenez bölgelerde yeni keşiflere ulaşmak ve eğer mümkünse kanser için tedavi etkilerinin bulunması açısından büyük umuttu. Ural Dağlarındaki Kama Nehrinin üzerinde yer alan Perm Bölgesinin, Ssolikamsk ve Beresniki bölgelerinde farklı bir durum göze çarpıyordu. Bu bölgelerde neredeyse hiç kanser vakası yoktu. Olanlar ise sadece o bölgeden çıkıp geri  gelen insanlardı. Bu bölgedeki çevresel şartlar, eski endüstriyel bölgelerdeki şartlardan daha iyi değildi. Bölge inceleme altına alınır. Yıllar önce rus çarının bu içeceği Çin’den getirtip içiminin halk arasında yaygınlaştığını öğrendiler. O zamanlar bölgede ‘Tea Kvass’olarak yerel halk tarafından adlandırılan bu içecek Moskova Bakteri Araştırma Enstitüsü araştırmaları sonucunda Kombucha olarak bilinen içecek olduğu anlaşıldı. Fakat Moskova Bakteri Araştırma Enstitüsü kombucha hakkında daha fazlasını bilmiyordu. Esas olarak Alman W.Henneberg tarafından yazılan Handbuch Dergarungsbakteriologie adlı kitabına niyet ederek çalıştılar. Fakat bu kitaptada kombuchanın biokimyasal fonksiyonları hakında detaylı bilgi yoktu. Merkez Biyoloji ve Biyokimyasal Enstitüsüne başvuruldu ve çalışmalar böylece devam etti. Daha sonra kombucha’yı hapishane hastanelerinde ve işçi kamplarında kanser olan mahkumlara içirdiler. Bu deneyler hiçbir şekilde kimseye zarar vermedi ve hatta hastalar iyi oldular.

Bilim adamlarının çalışmaları tamamlandıktan sonra, başta Almanya, ABD, Japonya ve Rusya olmak üzere bir çok ülkede Kombucha endüstriyel olarak üretilip tüketiciye sunulan bir gıda olarak dünya pazarlarındaki yerini almıştır.

Rosina Fasching’in ‘’Fungus çayı Kombuchan’nın Doğal İlaç Olarak Kanser ve Diğer Hastalıklara Etkisi’’ isimli kitabında; Amcası, M.D.Rudolf Skelenar ile gerçekleştirdikleri klinik çalışmalarında, günlük terapi olarak birçok hastaya kombucha içirdiklerini ve iyileştirdiklerini yazmaktadır Kitabın bir bölümünde; ‘’ Şunu söyleyebilirimki, kısa sürede fark edilen bir iyileşme yaratmadığı hiç bir hastalık görmedim. Kanser vakalarının üç aylık kullanımdan sonra iyileştiğini izledim.’’ demektedir.

1987 yılında Dr.Veronica Carstens, Almanya Başbakanının eşi ‘’Doğadan Yardım Kansere Karşı Şifa Yolları ‘’ isimli bir tez yazmıştır. Tezinde kombucha mantar çayını kansere karşı tavsiye etmiştir.

Eski A.B.D. Başkanlarından Ronald Reagan kanser tedavisi gördü. Kemoterapi sonrası metastasın oluşmasına takiben A.B.D.’li hekimler Başkan Reagan’a; Ünlü Rus yazar Aleksander Soljenitsin’in ‘’Kanser Bölgesi’’ kitabını referans göstererek kombucha hakkında bilgi verdiler ve aydınlattılar. A.B.D.’ye iltica eden bu ünlü Rus yazar Solijenitsin, Sovyet işçi kampında kanser tedavisi görmüştü. Başkan Reagan’ın danışmanları kitaptaki referansları izlediler ve kendisinin kanseri yenmesini sağlayan kombucha kültürünü elde ettiler. Reagan’a günde 1 litre içirdiler ve kanseri iyileşti.

Kombu Çayı Faydaları

Vücutta detoks etkisi yapar. Genel sağlığa ciddi anlamda katkıda bulunur. Tabii bütünsel sağlık kavramında hiçbir zaman tek bir yiyecek veya içeceğin mucize etkisi diye bir kavram yoktur. Bütünsel sağlık kural ve kavramlarını içeren bir yaşam tarzı içerisinde birbirini etkileyen ve faydalarını gösteren yiyecek ve içecekler vardır. Yani günde bir paket sigara içiyorken, sürekli stress altında beta dalgasında yaşayıp sempatik sinir sisteminizi aktif tutuyorken litre litre kombu çayı içmeniz bir fayda getirmez. Bu açıdan sayfamda ki tüm önerileri bütünsel sağlık farkındalığı içinde paylaştığımı ve kendimin de uyguladığını özellikle belirtmek isterim.

Önemli Not :Kombu Çayı kullanmaya başlayan bir insan, vücudunda zehirli (toksik) madde fazlaysa vücut, balgamları, zehirli ve ölü hücreleri atarken için için, bir rahatsızlık hisseder. Bu şeyler vücudu terk ederken ve detoksifikasyon (zehirden temizleme) başlarken kişi, bağırsaklarının yumuşadığını, nefesinin kötü koktuğunu ve midesinin hafiften bulandığını hissetmektedir.

  • Kanı temizler.
  • Metabolizmanın daha hızlı çalışmasını sağlar.
  • Bağırsak florasını güçlendirir. Koruyucu bakterilerle sağlıklı bağırsak ve kolon oluşturur.
  • Vücutta sağlıklı bir pH dengesi sağlar.
  •  Vücuttaki atık madde ve zehirli maddelerin suda çözülebilir hale gelerek atılmasını sağlar
  • Kalp ritmini düzenler.
  • Sinir sistemini uyarıcı etkisi vardır.
  • Hipertansiyonu düşürür.
  • Astım tedavisinde kullanılabilir.
  • Kan şekerini kontrol altına alır.
  • Kanseri engelleyerek tedavi sürecine katkıda bulunur.
  • Böbreklerin daha fonksiyonel çalışmasını sağlar.
  • Damar sertliği önler.
  • Menopoz döneminde oluşan şikayetleri giderir.
  • Gut hastalığına karşı iyi gelir.
  • Bronşit, öksürük ve balgam söktürücü etkisi vardır.
  • Bademcikler için alternatif tedavi olarak kullanılabilir. Hazırlanan çay gargara suyu olarak kullanıldığında boğaz ağrısına karşı iyi gelir.
  • Mikrop nedeni ile oluşan ishali iyileştirir.
  • Uykusuzluğa karşı iyi gelir.
  • Adale ağrılarını hafifletir.
  • Cinsel gücü arttır.
  • Candida gibi  mantarlara karşı iyi gelir.
  • Göz sağlığı için faydalıdır.
  • Saçların daha sağlıklı olmasını ve çabuk uzamasını sağlar.
  • Baş ağrılarına karşı faydalıdır.
  • Ciltte oluşan yaraların iyileşme sürecini kısaltır.
  • Susuzluğu giderir.
  • Egzersiz ve spor aktivitelerinde performansı arttırır.
  • Kilo vermeye yardımcı olur.
  • Çil, leke ve kırışıklık gibi cilt problemlerine karşı iyi gelir. ( Evet bir miktar mayayı püre haline getirip hindistan cevizi yağı ile karıştırıp cilt kremi veya maskesi olarak kullanabilirsiniz)
  • Deriye spreyle ya da sürülerek haricen uygulandığında antibakteriyel koruyucu tabaka oluşturur

Kombu Çayını Kullanmaması Gereken Kişiler

Hamileler, emziren annelere ve 1 yaşın altında ki çocuklara önerilmez.

Kombu Çayı Yapılışında Dikkat Edilecek Noktalar

Kombu çayı yapımı karmaşık görünse de aslında çok basit, sadece bazı noktalara dikkat etmek gerekiyor. Bir kez öğrendikten sonra yapımı da çok kolay .Kombu mantarınız ile birlikte başlangıç çayınız elinize geçince hemen kombu çayınızı kurun.  Bu başlangıç çayını ilk mayalamada kullanacaksınız o yüzden sakın atmayın.

  • Kullanılacak malzeme: Sadece cam veya porselen kavanoz kullanılır. Plastik,metal,alüminyum,çelik vb.kaplar kullanılmamalıdır. Deterjan vb. gibi maddeler mantarda ki yararlı bakterileri öldüreceği için kullanılacak kaplar deterjan veya sabun yerine sadece suyla yıkanıp kaynar suyla dezenfekte edilirse çok daha iyi olur. Dezenfekte edilen kabı soğumaya bırakın.
  • Hijyen çok önemlidir. Mayalanma temiz bir tezgahta, temiz materyaller ile ve temiz eller ile yapılmalıdır.
  • Kullanılan su klorsuz, temiz içme suyu olmalı. Musluk suyu klorlu olduğundan uygun değil.
  • Bergamutlu,tomurcuklu vb.çay kullanmayın, sade siyah çay kullanın. Sadece yeşil çay veya yeşil + siyah çay karışımı da kullanabilirsiniz.
  • Tek seferde minumum 1 litre maksimum 4 litre arasında kombu çayı yapılabilir.
  • Her yeni demlemede, 1 su bardağı kadar önceki mayalanmış çaydan yeni çaya eklenmeli. Fermenteye yardımcı olmak, faydalı bakterilerin yeni çaya geçmesi ve asitlik derecesinin ayarlanması, küf oluşmaması için önemlidir.
  • Mantarı mümkünse elinizle tutmaktan kaçının ve kaynayan su ile dezenfekte edip soğuttuğunuz ahşap kaşık, spatula  gibi araçlarla kullanın.
  • Mantara sıcak hiçbir materyal değdirmeyin, hep steril edilmiş soğutulmuş materyaller kullanın aksi takdirde mantarınız ölür.
  • Küf oluşursa mantarı ve çayı atmanız gerekir, ancak mantarın normal mayalanma sürecinde küfe benzer (daha çok mikro baloncuk gibi) görüntüler oluşabilir, bunları küfle karıştırmayın ve mantarı atmayın. Küf çok nadir oluşur ve çayın üzerinde mavi-yeşil renkte üzeri tozlu kümecikler şeklinde görülür.

KOMBU ÇAYI YAPIMI:1 litre için

Siyah çayı normal şekilde demlikte 15 dakika demleyin. Demlikteki çayı iyice süzerek steril olmuş cam kavanoza alın ve üzerine temiz içme suyunu soğuk olarak ekleyin. Çay orta koyulukta olmalı.

Sonra 1 litre çaya yarım su bardağı (veya biraz az) olacak şekilde beyaz şeker ekleyip şekeri eritin. ( 3 litre çay için 1,5 su bardağı şeker ) Karışımın oda sıcaklığına gelmesini bekleyin.

Oda sıcaklığındaki şekerli çay karışımına önceki mayalanmış kombu çayından 1 su bardağı ekleyerek karıştırın.

Daha sonra kombu mantarını ekleyin. Mantarınızın açık olan yüzeyi üste gelmelidir. Mantarı kesinlikle sıcak çaya eklemeyin, yoksa ölür. Eklediğiniz mantar yüzeyde durabilir ancak dibe de batabilir ve bunun önemi yoktur, birkaç gün sonra kendiliğinden yüzeye çıkacaktır. Kavanozun ağzını kağıt havlu veya temiz tülbent ile kapatıp etrafına lastik geçirin. Kesinlikle kapak kapatmayın, karışımınız hava almalıdır. Bu şekilde temiz bir köşede (direkt güneş ışığı almayan ) Kombu çayınız 10-30 gün mayalanmaya bırakın.Mayalanma süresince kabı karıştırmayın. Ben yaz mevsiminde (Antalya sıcağı!) 10 gün fermentasyon için bekletiyorum. Kış mevsiminde ise 20 gün bekletiyorum.

Kavanozunuzun yüzeyinde fermentasyonun 4-5. gününde jelimsi bir görüntü oluşacaktır. Bu bebek yani yeni mayanızın da oluştuğunu göstermektedir.Yeni mantar, çayın yüzeyinde, kavanozun veya şişenizin yüzey çapı boyutunda oluşacak ve yaklaşık 2 milimetre kalınlığında olacaktır.  Mantarın alt kısmına doğru sarkan oluşumlar görülebilir. Bunlar bozulma veya küflenme değil, mantarın normal mayalanma sürecinin sonucudur.Mantarınız mayalanma süresince yüzeye doğru hareket edecektir. Mayalanma tamamlandığında yeni mantarınız ilk koyduğunuz mantarın üzerine yapışmış halde veya üzerine paralel duracak şekilde oluşmuştur.

Bir sonraki mayalamanızda bu yeni oluşan mantarı kullanın ve ilk mantarı ister ayrı bir kavanozda tekrar mayalayın, ister bir dostunuza hediye edin veya mayalanmış kombu çayı doldurduğunuz daha küçük bir kavanoz içinde yedek olarak beklemeye alın.

Mantarları ve bir sonraki mayalama için ekleyeceğiniz kombu çayını ayırdıktan sonra, kalan kombu çayını içmek üzere buz dolabında saklayın. İsterseniz süzdüğünüz kombu içeceğine elma, limon, taze zencefil gibi ilaveler yaparak 2-3 gün daha ( mayasız) fermentasyon yaparak farklı aromalar elde edebilirsiniz.

KOMBU ÇAYININ İÇİMİ:
İlk içimde, az bir miktar içerek etkisini gözlemleyin, alerjinizin olup olmadığını deneyin. Alerjiniz yoksa kullanıma günde 1 çay bardağı içerek başlayın. Sabah aç karnına içilmesi önerilmektedir. Daha sonra günde 1 su bardağına çıkabilirsiniz. İlk ay vücudunuz toksinleri atacağı ve sorunlu bölgeleri iyileştireceği için çeşitli belirtiler yaşayabilirsiniz, endişelenmeyin. Bu belirtiler çayın işe yaradığını gösterir.

KOMBU OTELİ:
1 litrelik temiz (sıcak suyla dezenfekte edilmiş ve soğutulmuş) ve kapaklı cam kavanozun içine fazla Kombu mantarlarını alın. Üzerine hazır Kombu çayını dökün ve kağıt havlu veya temiz bir bezle kapatıp lastik geçirin. Dilerseniz kombu otelinizi tıpkı yeni bir mayalama yapar gibi bir miktar hazır kombu çayı ve bir miktar oda sıcaklığındaki şekerli çay ile yapabilirsiniz. Bir süre sonra kavanozun üzerinde yeni bir kombu mantarı oluşacaktır ve bu normaldir. Bu şekilde fazla mantarları oda sıcaklığında kuru bir yerde 2 hafta kadar saklayabilirsiniz.

Bana defalarca şu soru sorulmaktadır: “Neden o kadar çok şekere ihtiyaç duyuluyor?
Besleyici solüsyon ( çay ve şeker karışımı ) , Kombucha kültürü içindeki mikro-organizmaları beslemek zorundadır. Yani çay ve şeker bizi beslemiyor. Mikro-organizmaların aktifleşmeleri için şekere ihtiyaçları vardır. Evet, içeceğin içerisinde bir miktar şeker kalıyor çok uzun süre fermente edilerek tam sirke kıvamına getirip şeker miktarınını tamamen azaltabilirsiniz. Düşük şeker ile mayalanma yapılmıyor çünkü (karbonhidrat) konsantrasyonuna sahip olan besleyici solüsyonlarda, daha az sayıda aktif maddeler salınır. Mayanın şekeri yediğini ve böyle beslendiğini söyleyebiliriz. Arzu edenler şeker yerine hindistancevizi şekeri de kullanabilirler. Ancak yedek mantarınız hep olsun ki bir bozulma durumu olur ise normal şeker ile fermenteye geçilebilinsin.

”Sağlıklı bir köylü olmak, hasta bir imparator olmaktan iyidir.” (Alman Atasözü)

About melekay

1975 Antalya doğumluyum. 21 yıl turizm sektöründe çalıştım. Anne olduktan sonra mesleğimi bırakıp tam zamanlı anne oldum. Doğal yaşam,bütünsel sağlık,şifa konuları çocukluğumdan bu yana en büyük ilgi alanım. Nefes terapisti ve yoga eğitmeniyim. Meraklı bir şahsiyet, Murat'ın eşi, Ali'nin annesiyim.

One thought on “Kombucha

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll To Top